Houses and estates
Great houses, their gardens and the estates that built them.
Safle · tŷ a gardd
Castell Powis
Yr unig gastell yng Nghymru na chafodd ei adael erioed. Dewisodd ei dywysogion goron Lloegr yn hytrach na Llywelyn, ac mae'n dal i sefyll oherwydd hynny.
Safle · fferm ucheldirol a gwarchodfa
Gilfach
Fferm fynydd yn Sir Faesyfed wedi'i chadw'n gyfan — tŷ hir canoloesol, gweirglodd, ffridd a mynydd agored — yn hytrach nag yn ddarnau. Y lle gorau ym Mhowys i weld sut yr oedd ffermio ucheldirol yn gweithio mewn gwirionedd.
Safle · Neuadd y Sir ac amgueddfa
Llety'r Barnwr
Llys sirol Sioraidd gydag ystafelloedd y barnwr uwchlaw a chwarteri'r gweision islaw, wedi'i gadw'n gyflawn a'i oleuo â nwy.
Safle · tloty undeb
Y Dolydd, Llanfyllin
Yr adeilad tloty mwyaf cyflawn sydd wedi goroesi yng Nghymru, a'r lle cliriaf yn y wlad i weld beth yn union y bwriadwyd i Gyfraith y Tlodion 1834 ei wneud.
Safle · cofeb
Cilmeri
Monolith gwenithfaen garw wrth ochr y ffordd i'r gorllewin o Lanfair-ym-Muallt, yn nodi'r man lle lladdwyd Tywysog brodorol olaf Cymru ar 11 Rhagfyr 1282.
Safle · neuadd farchnad
Neuadd y Farchnad, Llanidloes
Y neuadd farchnad hanner-pren olaf sydd ar ôl yng Nghymru, yn sefyll ar fwâu derw agored wrth y groesffordd fel y gallai'r masnachu barhau oddi tani.